Historia skrzypiec i ich rodzaje

23-04-2021

Współczesny rozwój rynku muzycznego, jest ściśle powiązany z mnogością i dostępnością instrumentów. Wiele z nich wymyślono całkiem niedawno, a postępująca cyfryzacja pozwala na generowanie całkowicie nowych i abstrakcyjnych dźwięków. Są też jednak takie instrumenty, których obecność w naszej kulturze sięga setek lat i mimo tego wciąż nie tracą na popularności. Za ich wzorcowych przedstawicieli należy uznać przede wszystkim skrzypce, których historię oraz rodzaje przybliżymy Wam w niniejszym artykule.

 

Polskie korzenie współczesnych skrzypiec 

Skrzypce to zdecydowanie najpopularniejszy, a zarazem najmniejszy przedstawiciel instrumentów smyczkowych. Ich niezwykłe walory doceniali nie tylko geniusze muzyczni jak Vivaldi czy Bach, ale również przedstawiciele muzyki nowoczesnej, jak Kanye West czy zespół Clean Bandit. Swoją dzisiejszą formę skrzypce otrzymały mniej więcej 400 lat temu, lecz ich historia rozpoczęła się jeszcze w czasach starożytnych. Zgodnie z mitologią grecką wynalazcą skrzypiec był sam Orfeusz, a do perfekcji doprowadziła je Safona, tworząc dla nich smyczek naciągnięty końskim włosiem. Co ciekawe wielu badaczy twierdzi jednak, że początku ich współczesnej formy należy szukać przede wszystkim na terenach Polski. Zgodnie z ich hipotezą skrzypce wyewoluowały ze staropolskiego instrumentu o wdzięcznej nazwie gęśle, czyli prymitywnego, ludowego instrumentu smyczkowego. Z czasem jednak, zmienna w zależności od epoki i regionu charakterystyka gęśli, zaczęła ulegać pewnej standaryzacji. W ten sposób w okresie renesansu opracowano polnische geige, czyli polskie skrzypce, będące podstawą do opracowania barokowej, znanej do dnia dzisiejszego konstrukcji skrzypiec.

 

Skrzypce Stradivariego – najbardziej pożądane skrzypce świata 

Historia skrzypiec to nie tylko opowieść o samych instrumentach, ale także o kunszcie wytwarzających je lutników. Niektórzy z nich są owiani taką legendą, że ich nazwiska są doskonale znane osobom kompletnie niezwiązanym ze światem muzyki. Najlepszym przykładem jest włoski lutnik Antonio Stradivari, uważany za jednego z najwybitniejszych konstruktorów instrumentów w dziejach. Wraz ze swoimi synami wykonał on przeszło 1000 instrumentów smyczkowych, głównie skrzypiec, których wiele przetrwało do czasów dzisiejszych. Najstarsze z nich pochodzą z 1666 roku, a najlepsze egzemplarze osiągają ceny liczone w milionach dolarów. Skrzypce Stradivariego charakteryzują się swoją własną duszą, przez co wiele z nich otrzymało własne przydomki. Najsłynniejsze “stradivariusy” o wdzięcznej nazwie “Mesjasz” wystawione są w muzeum Ashmolean w angielskim Oksfordzie. Co ciekawe w roku 1715 zamówienie na skrzypce złożył król Polski August II, które także przetrwały do naszych czasów. Jak można się z resztą spodziewać, również i one otrzymały swój przydomek i znane są pod nazwą “Polski Król”. Choć brzmienie skrzypiec Stradivariego posiada mityczną sławę, nie jest prawdą, że po dziś dzień nikt nie potrafi wykonać równie dobrego instrumentu. Wielu muzyków poddanych eksperymentowi wybiera inne skrzypce, przede wszystkim współczesne, kiedy nie wiedzą oni, który instrument zbudował sam Stradivari.

Rodzaje skrzypiec 

Jak już wcześniej wspomniano, współcześnie znane nam skrzypce, wyglądają w zasadzie identycznie od mniej więcej 400 lat. Rozwój nowoczesnych technologii pozwolił jednak na ich pewną ewolucję, o czym świadczą skrzypce elektryczne, będące właściwie jedyną odmianą tego instrumentu. Sprawdzają się one doskonale przede wszystkim w trakcie występów scenicznych, gdzie łatwiej o ich nagłośnienie. Warto jednak podkreślić, że skrzypce klasyczne posiadają jednak szereg odmian, a raczej rozmiarów, aby umożliwić ćwiczenie najmłodszym dzieciom. W tym celu na potrzeby szkolnictwa oraz produkcji masowej, ustalono 8 standardowych wielkości skrzypiec. Pomimo podanej długości i wieku warto pamiętać, że wybór rozmiaru skrzypiec powinien zostać pozostawiony nauczycielowi. 

Rozmiary skrzypiec: 

  1. Skrzypce 4/4 - standardowa, pełna wersja tego klasycznego instrumentu o długości 59 cm, przeznaczona jest dla dorosłych oraz dzieci w wieku powyżej 11 lat.
  2. Skrzypce ¾ - skrzypce ¾ posiadają długość ok.55 cm i przeznaczone są dla dzieci w wieku około 11 lat
  3. Skrzypce ½ - połówki charakteryzują się długością ok. 52 cm i stworzone zostały z myślą o 9-cio latkach 
  4. Skrzypce ¼ - tzw. ćwiartki są już wyraźnie mniejszy od standardowych skrzypiec. Posiadają długość ok. 47 cm i przeznaczone są dla dzieci w wieku 7 lat 
  5. Skrzypce 1/8 - skrzypce w rozmiarze 1/8 oscylują w granicach 42 cm i przeznaczone są dla 5-cio latków 
  6. Skrzypce 1/10 - skrzypce 1/10 mają około 40 cm i produkowane są z myśla o 4-latkach 
  7. Skrzypce 1/16 - choć może się to wydawać szokujące, naukę gry na skrzypcach mogą rozpocząć nawet 3-latki. Ich długość wynosi zaledwie 38 cm. 
  8. Skrzypce 1/32 - skrzypce, a może raczej skrzypeczki w tym rozmiarze, opracowano dla 2 latków, a ich długość nie przekracza 35 cm 
  9. Skrzypce 1/64 - choć skrzypce 1/64 nie są zaliczane do standardowych rozmiarów, warto wspomnieć o ich zaskakującej popularności. Przeznaczone są dla wyjątkowo małych dzieci, lecz głównie wykorzystywane są jako przepiękna ozdoba.